Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu çerçevesinde tutulan iki farklı kayıt türüdür. En temel ayrım şudur: adli sicil kaydı, kesinleşmiş bazı mahkûmiyet ve güvenlik tedbiri bilgilerinin aktif kaydıdır; arşiv kaydı ise adli sicilden çıkarılan, fakat kanunun öngördüğü süre ve koşullarla sistemde tutulmaya devam eden kayıttır. Adli sicil kaydı silinince kayıt her zaman tamamen yok olmaz; çoğu durumda önce arşiv kaydına alınır.

Bu nedenle uygulamada en çok karıştırılan konu, “adli sicil kaydının silinmesi” ile “arşiv kaydının tamamen silinmesi” arasındaki farktır. Adli sicilden çıkma, kaydın aktif sabıka kaydında görünmemesi anlamına gelir; ancak arşivde tutulmaya devam edebilir. Arşiv kaydının tamamen silinmesi ise daha farklı ve daha sınırlı koşullara bağlıdır.

Adli Sicil Kaydı Nedir?

Adlî Sicil Kanunu’nun amacı, kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin toplanması, saklanması ve gerektiğinde bildirilmesidir. Bu sistem içinde adli sicil kaydı, kişinin aktif sabıka kaydı niteliğini taşır. Kanunda hangi kararların adli sicile kaydedileceği ayrıca düzenlenmiştir.

Uygulamada adli sicil kaydı, kişilerin e-Devlet üzerinden veya adliyelerde adli sicil birimlerinden alabildiği “sabıka kaydı” belgesinde görünen kayıttır. Adalet Bakanlığı da adli sicil kaydı düzeltme ve silme taleplerinin e-Devlet üzerinden alınabildiğini duyurmuştur.

Arşiv Kaydı Nedir?

Arşiv kaydı, adli sicil kaydından çıkarılan bilginin tamamen yok edilmeden, kanunun öngördüğü rejime göre ayrıca tutulmaya devam etmesidir. Adli sicil kaydı silinmiş olsa bile, bu bilgi belirli süre ve amaçlarla arşivde kalabilir. Arşiv bilgilerinin kimler tarafından ve hangi amaçlarla istenebileceği de mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir.

Bu nedenle bir kişinin “adli sicil kaydı temiz” görünse bile, geçmiş mahkûmiyetine ilişkin bilgi arşiv kaydında bulunabilir. Arşiv kaydı, aktif sabıka kaydı ile aynı şey değildir.

Adli Sicil Kaydı Hangi Hâllerde Silinir?

5352 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre adli sicil bilgilerinin silinip arşiv kaydına alınması başlıca şu hâllerde olur: cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ve genel af. Ayrıca ilgilinin ölümü üzerine adli sicil bilgileri tamamen silinir.

Buradaki kritik nokta şudur: bu hâllerde kayıt çoğu zaman “tamamen” silinmez; önce adli sicilden çıkarılır ve arşiv kaydına alınır. Ölüm hâli ise tamamen silinme sonucunu doğurur.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?

Kural olarak adli sicil kaydının silinmesi için kanundaki şartlar oluştuğunda işlem re’sen yapılmalıdır. Ancak uygulamada kişiler, kayıt silinmemiş veya yanlış görünüyorsa silme ya da düzeltme talebiyle başvuruda bulunabilmektedir. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, silme ve düzeltme başvurularının e-Devlet üzerinden yapılabildiğini açıklamıştır. Ayrıca kurumun sitesinde “adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi talebine yönelik dilekçe örneği” de yayımlanmıştır.

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü ayrıca, kayıtların silinmesine ilişkin işlemlerin 5352 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca kurulan komisyon tarafından yürütüldüğünü belirtmektedir. Silme işlemleri talep üzerine, re’sen veya toplu silme usulüyle incelenip komisyona sunulmaktadır.

Arşiv Kaydı Tamamen Silinebilir Mi?

Evet, ama her zaman ve hemen değil. 5352 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre arşiv bilgileri ilgilinin ölümü üzerine ve her hâlde kaydın girildiği tarihten itibaren seksen yılın geçmesiyle tamamen silinir. Ayrıca fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde, o suçtan mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın tamamen silinir. Bu nedenle arşiv kaydının tamamen silinmesi hukuken mümkündür; fakat kapsamı sınırlıdır.

Dolayısıyla “arşiv kaydı hiç silinmez” demek doğru değildir. Aynı şekilde “adli sicil silinince arşiv de otomatik silinir” demek de doğru değildir. Doğru ifade şudur: arşiv kaydı silinebilir, fakat bunun için kanunun öngördüğü özel koşulların oluşması gerekir.

Adli Sicil Kaydı İle Arşiv Kaydının Silinmesi Arasındaki Fark Nedir?

Adli sicil kaydının silinmesi, kaydın aktif sabıka kaydından çıkarılmasıdır. Bu aşamada kayıt çoğu zaman arşive taşınır. Arşiv kaydının silinmesi ise kaydın arşiv sisteminden de tamamen çıkarılmasıdır. Başka bir anlatımla, adli sicilden silinme ile sistemden tamamen yok olma aynı şey değildir.

Bu ayrım özellikle iş başvuruları, kamu görevi, ruhsat işlemleri veya özel mevzuatta yer alan hak yoksunlukları bakımından önem taşır. Çünkü aktif adli sicil kaydı görünmese bile, arşiv kaydının hukuki etkisi bazı alanlarda ayrıca önem taşıyabilir. Arşiv bilgilerinin kimlerce istenebileceği de sınırsız değildir; ilgili mevzuat ve kullanım amacı önem taşır.

Arşiv Kaydının Silinmesi İçin Başvuru Yapılabilir Mi?

Evet. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, hem adli sicil hem de arşiv kaydının silinmesi talepleri için başvuru ve dilekçe örnekleri yayımlamaktadır. Ayrıca e-Devlet üzerinden silme ve düzeltme başvurusu yapılabildiği de resmi olarak duyurulmuştur. Ancak başvuru yapılabilmesi, her başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez; kanuni koşulların somut olayda gerçekleşmiş olması gerekir.

Adli Sicil Ve Arşiv Kaydı Silme İşlemlerinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İlk dikkat edilmesi gereken husus, kişinin gerçekten adli sicil kaydının mı, yoksa yalnız arşiv kaydının mı bulunduğunu ayırt etmesidir. Çünkü adli sicilden silinme şartları ile arşivin tamamen silinme şartları aynı değildir.

İkinci önemli nokta, infazın tamamlanmış olmasının çoğu zaman adli sicilden çıkma için yeterli olmasına rağmen, bunun arşiv kaydının tamamen silinmesi için tek başına yeterli olmamasıdır. Arşivin tamamen silinmesi daha dar koşullara bağlıdır.

Üçüncü olarak, başvuru yapılırken resmi başvuru kanallarının kullanılması gerekir. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü bu amaçla e-Devlet başvurusunu ve dilekçe örneklerini yayımlamıştır.

Sonuç

Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı aynı şey değildir. Adli sicil kaydı, kişinin aktif sabıka kaydıdır; kanunda sayılan hâllerde silinerek arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı ise aktif kayıttan çıkarılmış bilginin, kanunun öngördüğü süre ve koşullarla sistemde tutulmaya devam eden hâlidir. Bu nedenle adli sicil kaydının silinmesi, çoğu zaman kaydın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Adli sicil kaydı, infazın tamamlanması, genel af, ceza zamanaşımı gibi sebeplerle silinip arşive alınabilir. Arşiv kaydı ise tamamen silinebilir; ancak bunun için ölüm, seksen yıllık azami süre veya fiilin suç olmaktan çıkarılması gibi özel şartlar gerekir. Başvurular bugün e-Devlet üzerinden de yapılabilmekte, silme işlemleri ise Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü bünyesindeki komisyon tarafından yürütülmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Adli Sicil Kaydı İle Arşiv Kaydı Aynı Mıdır?

Hayır. Adli sicil kaydı aktif sabıka kaydıdır; arşiv kaydı ise adli sicilden çıkarılan bilginin sistemde tutulmaya devam eden şeklidir.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?

Kanundaki şartlar oluştuğunda re’sen silinip arşive alınır; ayrıca silme ve düzeltme talepleri e-Devlet üzerinden veya dilekçe ile yapılabilir.

Arşiv Kaydı Tamamen Silinebilir Mi?

Evet. Ölüm hâlinde, her hâlde 80 yıl sonunda ve fiilin suç olmaktan çıkarılması hâlinde tamamen silinir.

Adli Sicil Kaydı Silinince Arşiv Kaydı Da Otomatik Silinir Mi?

Hayır. Kural olarak adli sicil kaydı silinince bilgi arşiv kaydına alınır; tamamen silinme için ayrıca kanundaki şartların oluşması gerekir.

Başvuru Nereye Yapılır?

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne yönelik olarak e-Devlet üzerinden veya ilgili dilekçe usulleriyle başvuru yapılabilir.